ağır

sif.
1. Böyük çəkisi, vəzni olan (yüngül ziddi). Ağır yük. Ağır daş. Ağır çamadan. – Ağır sandıq seçmə parçalarla dolu idi. M. C.. Küçələr izdihamla çalxanır; Yükü ağır bir gəminin ləngəri kimi. R. R.. // Sanballı.
2. Güclü, şiddətli, təsirli. Ağır yumruq. Ağır zərbə.
3. Çox çətin, böyük zəhmət, böyük səy tələb edən; çox zəhmətli; güc, zor. Ağır doğum. Ağır iş. Ağır məsələ. Ağır tələb. Ağır vəzifə. – Gəmi muzdurçuluğu filvaqe çox ağır sənətdir. S. M. Q.. // məc. Əziyyətli, məşəqqətli, əzablı, məhrumiyyətlə dolu, kədərlə dolu. Ağır dövr. Ağır həyat. Ağır illər. – Bir səs gəlir ellərdən; Şirin-şirin dillərdən; Tanrı, balamı saxla; Ağır aylar, illərdən. (Layla). <Yolçu:> Biz qismətimizə düşən ağır yolu keçməsək, gələcək nəsillərimiz də o işığa tez gəlib qovuşmaz. Ə. M..
4. məc. Bərk, dərin. Ağır yuxu. – Dideyibəxtim oyanmaz, nə ağır uyğuludur. F.. Pah atonnan, nə ağır z. yatdı bu oğlan, ölübə! M. Ə. S..
5. məc. Dözülməz, təhəmmül edilməz. Ağır itki. Ağır xəbər.
6. məc. Sərt, çox ciddi, şiddətli, amansız. Ağır cəza. Ağır töhmət. // məc. Çox ciddi nəticələr verə bilən, yaxud böyük cəzaya səbəb ola bilən; çox böyük. Ağır günah. Ağır cinayət. Ağır ittiham. Ağır məsuliyyət. – Bu dəhşət, öhdəmə düşən tarixi bir məsuliyyətin nə dərəcədə ağır z. olması fikrindən doğurdu. M. S. O.. Tahirin gəlib çıxdığı bu son nəticə nə qədər ağır z. olsa da, o bunu etiraf etməyə məcbur idi. M. Hüs.. // məc. Nəticəsi təhlükəli, qorxulu, çox ciddi. Ağır yara. Ağır xəstə. Ağır xəstəlik. – <Partizanlar> üç nəfər ağır yaralılarını da özləri ilə sürüyərək, Kür nəhrinin . . qamışlıq sahillərinə çəkilmişdilər. H. N..
7. Gərgin, çətin, narahatedici, darıxdırıcı, sərbəst olmayan. Hacı nəfəsini ağır z. alaraq tər basmış, dili ağzından bir qarış çıxmış: – Ay qardaşlar, dayanın, – deyə sürətlə gəlir. Ə. H..
8. Yavaş, sürətsiz; yavaş-yavaş hərəkət edən, ağırtərpənən. Ağır z. tərpənmək. – <A. Ş.> ağır addımlarla tribunaya qalxdı. S. S. A.. İçəri girdim. Ağır addımlarla balkona çıxdım. M. S. O.. // Yavaş ifa edilən (çalınan). Ağır hava. Havanı ağır z. çalmaq. – Eşitdiyimiz musiqi səslərinin bəziləri ağır və güclü (səqil), bəziləri isə nisbətən yüngül və zəif (xəfif) olur. Ə. Bədəlbəyli. Aşıqlar ağır hava çalırlar. Qadın ahəstə oynayır. Ə. H..
9. məc. Ağırlıq təsiri bağışlayan (öz böyüklüyü, çoxluğu, sıxlığı, tutqunluğu, alçaqlığı, rənginin qəlizliyi, sürətinin yavaşlığı və s. ilə). Ağır buludlar. Ağır boyalar (rəssamlıqda). Ağır akkordlar (musiqidə). – Gördü bir anda bir ağır dəstə; Sanki minmiş adamlar üst-üstə. M. Ə. S.. Bəzən bu səfərdə ağır dumanlar; Gəlib quldur kimi kəsir yolunu. S. V.. // məc. Çoxluq, böyüklük mənasında. Dağlarda gəzən mənəm; Əhdim var, bəzənmənəm; Ağır elin qızıyam; Qürbətdə gəzəmmənəm. (Bayatı). Kimsə qınamasın mən təkü tənha; Necə durum ağır el qabağında. Q. Z.. Çox obadan, ağır eldən keçibdi; Coşqun dərya, daşqın seldən keçibdi. A. Ə..
10. məc. Yüngüllükdən, səlislikdən məhrum, başa düşülməsi çətin olan. Ağır üslub. Ağır ifadə. Ağır cümlə.
11. Qəliz, kəsafətli, pis iylənən, nəfəsi çətinləşdirən, darıxdırıcı, dözülməz. Ağır qoxu. Ağır hava. – Kərim bəy qapını açanda ağır və boğucu, isti hava onu vurdu. M. C..
12. Çətin həzm edilən. Ağır xörək.
13. Xoşagetməz, pis, yolagetməz, qılıqsız; deyingən. Ağır xasiyyət.
14. məc. Təmkinli, vüqarlı, ciddi, heysiyyətini gözləyən. Ağır adam. – Ağır z. otur, batman gəl. (Məsəl). Ağır olmaq – ciddi olmaq, təmkinli olmaq.
15. Toxunan, qəlbi incidən, ürək sındıran, xatirə dəyən, xoşagetməz, acı. Ağır söz. – Onun evində nə yeməkdən, nə geyinməkdən korluq çəkəcəkdi. Ağır söz eşitməyəcək, ağır iş görməyəcəkdi. M. C..
16. məc. dan. Hamilə, ikicanlı, boğaz.
17. Kök, yoğun, ətli-canlı. Ağır bədən. Ağır gövdə. Ağır cəmdək.
18. məc. Çox baha, bahalı, qiymətli. Çəkidə yüngül, dəyərdə ağır. – Təbrizə Rusiyadan ticarət malı gətirilməyəcəkdir. Gətirilsə də çox ağır qiymətə duracaqdır. M. S. O.. <Kərim bəy> qızlarının hər ikisini gənc ikən ərə vermiş, ağır cehiz ilə köçürmüşdü. M. C..
19. məc. Cansıxıcı, faciəli, ələmli, kədərləndirici. Ağır hiss. Ağır duyğu. Ağır fikir. Ağır mənzərə. Ağır təəssürat.
20. hərb. Çox güclü təchizatı, döyüş üçün güclü vasitələri olan. Ağır toplar. Ağır bombardman təyyarələri. Ağır tanklar. – Toplar, ağır toplar verməyir aman; Qırılmış şüşələr çarparalardan. M. R..
21. xüs. Bir sıra fiziki-kimyəvi, mineraloji terminlərin tərkibinə daxil olur. Ağır metallar (mis, qurğuşun, sink, qalay və s.). Ağır su (adi sudan daha çox molekulyar çəkisi olan su). Ağır yağlar (daş kömür qatranının emalından hasil edilən maddə). Ağır yanacaq (öz izafi çəkisinə görə suya yaxın olan duru yanacaq; məs.: ağ neft və s.).
◊ Ağır eşitmək – bir az karlığı olmaq. Ağır əl – 1) bərk ağrıdan, bərk zərbə vuran; 2) məc. şükümsüz, uğursuz. Ağır gəlmək – toxunmaq, könlünə dəymək, qəlbi qırılmaq. <Vaqif:> Ancaq Məlikməmməd xanı zindana saldırmağımız Fətəliyə, görünür, ağır gəlib. Ç.. Ağca qarıya ərinin bu saymazlığı elə ağır gəldi ki, o, döz- məyib yerindən qalxdı. Ə. Ə.. Ağır oturmaq – 1) baha oturmaq, baha başa gəlmək. Bu paltar mənə ağır oturdu; 2) pis nəticələnmək. Bu söhbət ona çox ağır oturdu; 3) özünü ciddi aparmaq. Ağır tərpənmək – ətalət göstərmək, gecikmək, yubanmaq, tələsməmək, vaxtı əldən vermək. ağır-ağır zərf Yavaş-yavaş, tədriclə, asta-asta, tələsmədən. Ağır addımlarla. Ağırağır yerimək. Ağır-ağır işləmək. – Qara zənci acığından nəfəs alır ağır-ağır. S. V.. Ağ buludlar ağır-ağır hərəkət edib, cənuba doğru sürünürdü. M. Hüs.. Hərdənbir tülək bulud ağır-ağır sürünüb gedir, elə bil nəhəng bir quş qırıq qanadını çəkə-çəkə ovçudan can qurtarmaq istəyir. R. R..

Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti. 2009.

Look at other dictionaries:

  • agir — agir …   Dictionnaire des rimes

  • agir — [ aʒir ] v. <conjug. : 2> • 1450; lat. agere I ♦ V. intr. 1 ♦ Poursuivre (en justice). Agir par voie de requête, d assignation. 2 ♦ (XVIe) Faire qqch., avoir une activité qui transforme plus ou moins ce qui est. « Nous sommes nés pour agir… …   Encyclopédie Universelle

  • agir — AGIR. v. n. Faire quelque chose. Il n est jamais sans agir. f♛/b] Il signifie aussi, Opérer, produire quelque effet, faire quelque impression. C est un remède qui agit puissamment. Le feu agit sur tous les métaux. Les Philosophes prétendent que… …   Dictionnaire de l'Académie Française 1798

  • AGIR — est une association d élus qui réunit des autorités organisatrices de transport, quel que soit leur exploitant, ainsi que des entreprises de transport indépendantes, c est à dire sans lien significatif avec un groupe français ou étranger… …   Wikipédia en Français

  • agir — AGIR. v. n. Faire quelque chose quelle qu elle soit, & en quelque maniere que ce soit. Cet homme agira en temps & lieu. le remede n a point encore agi, le temps d agir est pressant, vous avez la liberté d agir. on ne fait rien si l on n agit.… …   Dictionnaire de l'Académie française

  • agir — Agir, Il vient de Ago, agis. Agir personnellement, Condicere. Agir criminellement, Actionem criminose intendere. Agir criminellement d une chose civile, Criminose intendere quod ciuilem persecutionem habet. Agir en matiere d injures, Iniuriarum… …   Thresor de la langue françoyse

  • Agir — (Бенидорм,Испания) Категория отеля: 4 звездочный отель Адрес: Avenida Mediterráneo, 11, 03503 Б …   Каталог отелей

  • Agir — steht für: den Namen eines von Michel Hollard gegründeten Agentennetzes im Zweiten Weltkrieg den Namen des Gas Pipelineprojekts AGIR Diese Seite ist eine Begriffsklärung zur Unterscheidung mehrerer …   Deutsch Wikipedia

  • Ägir — Ägir,   nordischer Mythos: Gott des Meeres, Gatte der Ran. Ägir gibt den Göttern ein Gelage, das in der Liederedda (»Lokasenna« und »Hymirlied«) dargestellt ist …   Universal-Lexikon

  • Agir — (nord. Myth.), so v.w. Äger …   Pierer's Universal-Lexikon

  • Ägir — (v. altnord. á, »Wasser«, got. ahwa, also der »Wassermann«), in der nord. Mythologie der dämonische Beherrscher des Meeres, war nach späterm Mythus der Sohn des Riesen Forníotr. Er heißt auch Gymir und Hlér und sein Wohnort Hlésey (jetzt Lässöe… …   Meyers Großes Konversations-Lexikon

Share the article and excerpts

Direct link
Do a right-click on the link above
and select “Copy Link”

We are using cookies for the best presentation of our site. Continuing to use this site, you agree with this.